درياچه زريوار
اين درياچه در فاصله‌ي 2 كيلومتري شمال‌غربي شهر مريوان و طول جغرافيايي 46 درجه و 10 دقيقه و عرض 35 درجه و 31 دقيقه و ارتفاع 1250 متري از سطح دريا قرار گرفته است. وسعت درياچه زريوار به دليل تغييرات حجم آبي در فصول مختلف متغير مي‌باشد. حداقل عمق آن حدود 2 متر و حداكثر 6 متر گزارش شده است.

حجم تقريبي درياچه حدود 30 ميليون مترمكعب برآورده شده است. محيط نيزارهاي اطراف درياچه حدود 5/22 كيلومتر مي‌باشد.رطوبت نسبي برابر 4/59 درصد است. آب درياچه، شيرين و از تعدادي چشمه‌هاي كف‌جوش و نزولات جوي تأمين مي‌گردد.

درياچه زريوار به دليل نيزارهاي اطراف و همچنين انواع گياهان آبزي و حاشيه‌اي از جمله بارهنگ آبي، هزاران ني، نيلوفر آبي، ني، لويي، جگن، بزواش، نعناع و گندميان زيستگاه مناسبي براي انواع جانداران از جمله ماهيان، پرندگان و پستانداران مي‌باشد.
انواع پرندگان بومي شامل: اردك سرسبز، خوتكا، چنگر،گيلار، پرستوي دريايي و انواع كشيم از بوميان درياچه‌ي زريوار مي‌باشد كه در سالهاي اخير به علت شلوغي درياچه و ورود افراد محلي با مشكل مواجه گشته‌اند. گونه‌هايي از كشيم، گيلار، اردك سرسبز، انواع حواصيل، كاكايي و پرستوي درياچه‌اي را مي‌توان در تمام فصول سال مشاهده نمود.

استانداري كردستان به منظور فعال ساختن پتانسيل‌هاي توريستي درياچه‌ي زريوار پروژه‌ي مطالعاتي طرح توسعه‌ي خدمات گردشگري درياچه‌ي زريوار را در سال 1380 توسط مهندسين مشاوره بافت شهر به اجرا درآورد. منطقه طرح دشت باريكي با راستاي شمال‌غربي ـ جنوب‌شرقي كه از دو سو توسط ارتفاعات محصور شده است. درياچه‌ي آب شيرين زريوار با مساحت تقريبي 6 كيلومتر مربع در مركز محدوده‌ي مطالعاتي واقع شده است.

محدوده‌ي طرح از سه واحد كوهستاني، بين كوهستان (يا كوهپايه)، و واحد درياچه تشكيل شده است. اراضي مسطح در حاشيه‌ي درياچه و در امتداد شمالي و جنوبي آن واقع شده است. روستاها و مراكز جمعيتي در نوار كوهپايه‌اي واقع شده و واحد كوهستاني در دو سمت شرق و غرب درياچه با ارتفاعات مختلف قرار گرفته‌اند. تپه‌ي شرقي مشرف به درياچه در حال حاضر ناحيه‌ي تجهيز شده‌ي گردشگري منطقه مي‌باشد.

منطقه‌ي مريوان با ريزش باران ساليانه بين 800-700 ميليمتر از مهمترين کانون های باران‌خيز كشور است. متوسط دماي سه ماهه تابستان ـ كه فصل اصلي گردشگري است ـ بين 4/21 تا1/25 درجه است. كه به اين ترتيب مناسب‌ترين دما براي گردشگران محسوب مي‌شود (دماي استاندارد 25 ـ 20 درجه). ريزش نزولات زمستاني به صورت برف ، امكان يخ‌بستن سطح درياچه در سال‌هاي سرد و تعدد روزهاي آفتابي در پاييز و زمستان از دیگر سو، شاخص‌هاي بسيار مناسبي براي گسترش گردشگري زمستاني (برفي و يخي) مي‌باشد.

بيلان آبي درياچه نشان مي‌دهد كه مساحت محدود حوزه آبريز درياچه معادل 9/87 كيلومتر مربع و متوسط آبدهي سالانه‌ي درياچه در حدود 7/42 ميليون مترمكعب (36/1 متر مكعب در ثانيه) مي‌باشد.

تشريح طرح توسعه‌ي خدمات گردشگري درياچه‌ي زريوار
اين گزارش در چهارچوب طرح راهبردي توسعه‌ي خدمات گردشگري درياچه‌ي زريوار (مهندسين مشاور بافت شهر 1380)، پس از بازنگري در طرحها و برنامه‌ها و تطبيق آن با شرايط اقتصادي و سياسي فعلي و برنامه‌هاي توسعه‌ي آتي استان، توسط مهندسان مشاور گزينه تهيه و تنظيم گرديده است.

محورهاي گردشگري

محور مريوان ـ پارك ساحلي

در طرح، اين محور به عنوان گردشگاه خطي و عامل ارتباط شهر مريوان با مجموعه‌ي گردشگري پارك ساحلي در نظر گرفته شده كه داراي نقاطي براي پيک نیک ، مسيرهاي رفت و برگشت سواره، مسيرهاي پياده، دوچرخه و درشكه‌راني مي‌باشد. وجود فضاهاي تفريحي، ورزشي، اقامتي و پذيرائي در قسمت‌ شمالي جاده و جلوگيري از ساخت و ساز در اراضي جنوبي سبب خلق مناظر زيبائي در مسير درياچه گرديده است.

محور مريوان ـ باشماق (بازارچه‌ي مرزي)

بازارچه‌ي مرزی باشماق در مسیر و فاصله‌ي شانزده‌ كيلومتري درياچه واقع شده كه تعدا زيادي تجار، بازرگان خارجي و داخلي و افراد پیله ور محلي و شركت‌هاي حمل و نقل ترانزيتي كالا در آن فعاليت دارند. اين محور در حال حاضر به دليل ايجاد ارتباط بين شهر مريوان با بازارچه داراي عملكرد ترانزيت كالا بوده و به جز استفاده‌ي روستائيان ساكن اطراف درياچه به عنوان جاده دسترس مسافرين خارجي به مقصد كشور عراق، تجار، بازرگانان و گردشگران و نيز براي ديدن بازارچه‌ي مرزي و آثار هشت سال دفاع مقدس از آن استفاده مي‌نمايند.

محور ساحل غربي

وجود روستاهاي قديمي با ساكنين بومي ويژگي‌هاي اجتماعي و فرهنگي و زباني و آئيني آنها، قابليت شکل گيري محور بسيار فعال از شمال (روستاي برده‌رشه) تا جنوب (روستاي ني) را دارد، بسياري از خدمات مورد نياز گردشگران و به ويژه طرح كاشانه در روستاهاي هفتگانه غرب درياچه تقويت محور ارتباطي موجود در راستاي توسعه‌ي فعاليت‌هاي تفريحي نظير پياده‌روي، پيك نیک ،دوچرخه‌سواري، ديدار از روستاها، پاكسازي محيط روستاها از فضولات حيواني و زباله‌ها و جمع‌آوري سيستماتيك فاضلابهاي روستايي، احياء معماري بومي و كلاً جذب گردشگران به محيط‌هاي روستائي و جلب مشاركت روستائيان در روند توسعه‌ي گردشگري منطقه در طرح پيش‌بيني شده است.

محور سد خاكي

سد خاكي موجود در جنوب درياچه علاوه بر اهداف فني، از نظر توسعه‌ي گردشگري نيز قابليت جديدي محسوب مي‌شود. اين سد با ايجاد ديدگاه مناسب با چشم‌اندازهاي متنوع نسبت به درياچه، شهر مريوان، روستاهاي غرب درياچه و اراضي، قابليت‌هاي نويني براي گردشگري و ايجاد محور پياده با امكان توقف و مكث روي سد پديد آورده است.

محورهاي كوه‌پيمايي، سواركاري و دوچرخه‌سواري كوهستان

علاوه بر محورهاي گردشگري عمومي براي امكان استفاده‌ي جوانان و ورزشكاران و بهره‌گيري از طبيعت زيباي كوهستان زريوار، مجموعه‌اي از مسيرهاي پياده‌روي و كوه‌پيمايي، سواركاري، دوچرخه‌سواري كوهستاني در ارتفاعات شرقي و غربي درياچه، طراحي شده است.

مراكز و مجموعه‌هاي گردشگري
مجتمع پارك ساحلي زريوار: مهمترين و يا شايد تنها مجموعه‌ي گردشگري موجود در زريوار مجموعه‌ي پارك ساحلي و تپه‌ي مشرف به آن مي‌باشد. در طرح‌ پيشنهادي مجموعه‌ي پارك ساحلي و تپه‌ي مشرف به آن در قالب سه مجموعه‌ي مرتبط، لکن داراي هويت مستقل كالبدي و عملكردي ارائه شده است.
مجموعه‌هاي سازماندهي شده‌ي مجتمع پارك ساحلي عبارتند از:
1- پارك شهري و مراكز فرهنگي و خدماتي 2- پارك ساحلي (بلوار ساحلي) 3- مجموعه‌ي خدماتي پذيرائي و اقامتي روي تپه.

دشت بیلو
دشت بيلو در 15 كيلومتري شهرمريوان قرار دارد. اين دشت با پوشش گياهي مناسب و چشمه‌هاي آب و همچنين جنگلهاي اطراف آن پذيرايي تعداد زيادي از اهالي شهر و روستاهاي اطراف مي‌باشد. مردم در دامن طبيعت زيبا و سرسبز دشت بویژه درطول روز و ایام تعطیلات ساعتها وقت خود را به تفرج در آنجا سپري مي‌كنند. زمينهاي اطراف اين دشت در گذشته جهت برنج‌كاري استفاده مي‌شده است.


جاده دور دریاچه
از جاذبه‌هاي دیگر گردشگري مريوان جاده دور درياچه مي‌باشد كه مثل حلقه‌اي دور درياچه كشيده شده است. مردم و مسافرين از اين جاده سياحتي جهت تفريحات خود استفاده مي‌كنند. در حاشيه اين جاده، 6 روستا قرار گرفته كه عبارتند از: روستاهاي برده‌رشه، ينگيجه، كاني‌سپيكه، پيرصفا، دره‌تفي، كاني‌سانان و ني كه طبيعت بكر اين روستاها و همچنين سرسبزي و چشمه‌هاي آب فراوان در كنار درياچه زيبايي خاصي را به آن بخشيده كه توجه هر رهگذري را به خود جلب مي‌كند. دراطراف اين جاده باغات و چمنزار های زیبایی وجود دارند. توضيحاً طول اين مسير كه از سه راهي ني شروع و به سه‌راهي برده‌رشه منتهي مي‌شود حدود 18 كيلومتر مي‌باشد.

قمچيان
يكي ديگر از نقاط زیبا و دل انگیز، حواشی جاده مريوان ـ سقز و منطقه‌ي تفريحي قمچيان است که هر مسافري راشيفته‌ي طبيعت زيبا و سرسبز خود می کند.در كنار جاده جوي بارهاي ، كوههاي سر به فلک کشیده ، درختان و طبيعت زيبا ديده مي‌شود كه جلوه‌اي خاص به اين محل بخشيده است. مكان تفريحي قمچيان نيز در حد فاصل جاده مريوان و سقز واقع شده . جايگاهي با صفا و سر سبز بوده که علاوه بر سرسبزي، گياهان خوراکی زيادي در فصل بهار مانند قارچ، پيچك، ريواس مي‌توان يافت. همچنين در كوهها و دره های اطراف آن حيوانات وحشي از قبيل خرس، روباه، خرگوش، گرگ و انواع پرندگان مخصوصاً كبك وجود دارد كه تعدادي از مردم براي شكار به محل مذكور مي‌روند. ارتفاعات اطراف شهر مريوان از قبيل: چاوک، قله‌ي امام نيز هر هفته پذيراي تعداد زيادي جوانان و كوهنوردان شهر است.


ناوطاق
ناوطاق گاران در 40 كيلومتري شهر مريوان و مابين بخشهاي سرشيو و مركزي قرار دارد. اين دشت در فصل بهار به واسطه‌ي سرسبزي و طبيعت زيبا و چشمه‌هاي آب، پذيراي گردشگران زيادي مي‌باشد. در اطراف اين دشت كوههاي بلندي سر به فلك كشيده اند و زيبايي خاصي به اين منطقه داده در اين محل علاوه بر گونه های مختلف ،گياهان خوراکی زيادي مانند ريواس، پيچك، كنگر، قارچ خوراكي وجود دارد كه در فصل بهار روزانه تعداد قابل ملاحظه‌اي از اهالي روستاهاي اطراف آنها را جمع‌آوري و در شهر به مشتريان عرضه مي‌نمايند.

ملا قوبی
ملاقوبي در سه كيلومتري مريوان در شمال اراضي روستاهاي هجرت و جنوب ‌شرقي روستاي برقلعه قرار گرفته و از قديم‌الايام تاكنون به عنوان زيارتگاه و تفريحگاه مردم منطقه بوده است . در اين مكان درختان جنگلي زيادي وجود دارد نام اين محل به واسطه‌ي وجود زيارتگاه شخصي به نام ملاقوبي نامگذاري شده و علاوه بر آن وجود طبيعت سرسبز و چشمه‌هاي آب و درختان جنگلي جزء مناطق دیدنی مريوان مي‌باشد.

طرح گردشگری مریوان در قالب اجرای زیر ساخت ها از قبیل احداث مسجد ، محوطه سازی ، نورپردازی، نصب آلاچیق ، هدایت فاضلاب ، احداث سرویس های بهداشتی در دست اجر می باشد. 

مطالعات طرح گردشگری از سال 1383 شروع گردیده و تاکنون حدود 25 میلیارد ريال اعتبار داشته است و در سفر هیئت محترم دولت  به عنوان یکی از مصوبات سفر تحت عنوان قطب گردشگری زریبار در استان تعیین شد. 

ضمناً جهت اطلاعات بيشتر به سايت www.kurdistanmiras.ir متعلق به اداره كل ميراث فرهنگي و گردشگري استان كردستان مراجعه فرمائيد.